Giữ “gốc” giữa đô thị hóa: Câu chuyện bảo tồn văn hóa ở Làng Chăm Long Thành

Làng Chăm Long Thành: Từ vùng đất khó đến cộng đồng gắn kết

Băng qua những cánh rừng cao su miền Đông Nam Bộ, Làng Chăm tại khu phố Bình Sơn 2, phường Long Thành hiện lên với nét bình yên và giàu bản sắc. Đây là nơi sinh sống của cộng đồng người Chăm theo Hồi giáo Islam, phần lớn là những người di cư từ An Giang, Tây Ninh và một số tỉnh miền Tây sau ngày đất nước thống nhất.

Những ngày đầu, vùng đất này còn nhiều khó khăn: nhà cửa tạm bợ, đường sá lầy lội, thiếu thốn cả vật chất lẫn nơi sinh hoạt tôn giáo. 

Tuy nhiên, với sự hỗ trợ của chính quyền địa phương và tinh thần tự lực, người dân đã từng bước ổn định cuộc sống.

Từ vài hộ ban đầu, đến nay Làng Chăm đã phát triển thành cộng đồng khoảng 116 hộ với 344 nhân khẩu, tạo nên một khu dân cư đoàn kết, văn minh và hòa hợp với các dân tộc khác.

Chuyển đổi sinh kế trong nhịp sống công nghiệp. Khi các khu công nghiệp hình thành, chính quyền địa phương đã mở các lớp dạy nghề, giúp người dân có cơ hội tiếp cận việc làm. Nhờ đó: Phần lớn lao động trở thành công nhân tại các doanh nghiệp, Một số hộ phát triển buôn bán, chăn nuôi, trồng trọt, Đời sống vật chất và tinh thần được cải thiện rõ rệt, Dù hòa nhập vào nhịp sống công nghiệp, cộng đồng vẫn giữ được sự gắn bó và nét sinh hoạt truyền thống đặc trưng.

Giữ gìn bản sắc: Bắt đầu từ tiếng nói và chữ viết

Theo Giáo cả Đô Hô Sên, việc bảo tồn văn hóa trước hết phải bắt đầu từ tiếng nói và chữ viết. Suốt gần 15 năm, ông đã miệt mài dạy chữ Chăm miễn phí cho con em trong làng.

Ban đầu chỉ vài học sinh, lớp học dần phát triển nhờ sự kiên trì và tâm huyết. Ông còn: Vận động chính quyền hỗ trợ bàn ghế, sách vở, Kêu gọi phụ huynh đưa con em đến lớp, Kết hợp dạy chữ Chăm và ôn luyện tiếng Việt

Hiện nay, lớp học đã mở rộng với sự tham gia của các giáo viên trẻ, trở thành nơi nuôi dưỡng tri thức và gìn giữ văn hóa.

Thế hệ trẻ tiếp nối hành trình “gieo chữ”

Tinh thần bảo tồn văn hóa tiếp tục được lan tỏa sang thế hệ trẻ. Anh As Na Wi cùng vợ đã tình nguyện đứng lớp, góp phần duy trì việc dạy chữ Chăm. Dù lớp học có học sinh ở nhiều độ tuổi, từ 4 đến 17 tuổi, họ vẫn kiên trì giảng dạy, truyền đạt không chỉ kiến thức mà còn cả đạo lý làm người. Một học sinh, em Fa Ti Mah (14 tuổi) chia sẻ rằng việc học giúp em không chỉ biết đọc, viết tiếng Chăm mà còn hiểu sâu hơn về văn hóa dân tộc mình. Hiện tại, thánh đường duy trì 2 lớp học với khoảng 60 học sinh, tạo nền tảng vững chắc cho việc bảo tồn lâu dài. Sự đồng hành của chính quyền và cộng đồng. Việc giữ gìn bản sắc văn hóa không thể tách rời sự hỗ trợ từ chính quyền.

 Nhiều hoạt động thiết thực đã được triển khai: Mô hình “Mặt trận đồng hành - An sinh bền vững”, Xây dựng khu vui chơi cho trẻ em (kinh phí xã hội hóa 35 triệu đồng), 

Hoàn thiện tường rào Nhà văn hóa dân tộc Chăm (tháng 7/2026), Xây dựng phòng học tiếng Chăm – phòng đọc sách (khánh thành năm 2022).

 Các vị Giáo cả và người có uy tín đóng vai trò cầu nối quan trọng giữa chính quyền và người dân, giúp các chủ trương được triển khai hiệu quả, phù hợp với phong tục, tín ngưỡng.

Hội nhập nhưng không đánh mất “gốc”

Làng Chăm Long Thành hiện nằm ngay cạnh dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành – công trình trọng điểm quốc gia. Sự phát triển này mang lại nhiều cơ hội về việc làm, hạ tầng và chất lượng sống.

Tuy nhiên, đi cùng với đó là thách thức trong việc giữ gìn bản sắc văn hóa. Trước bối cảnh đó, cộng đồng đã chọn hướng đi rõ ràng.Chủ động hội nhập vào nền kinh tế hiện đại. Duy trì ngôn ngữ, chữ viết và tín ngưỡng Gìn giữ phong tục, trang phục và đời sống văn hóa. Đây chính là cách để phát triển bền vững mà không đánh mất cội nguồn.

Kết luận

Hành trình dựng xây Làng Chăm Bình Sơn 2 cho thấy một bài học quan trọng: bảo tồn văn hóa và phát triển đô thị không đối lập mà có thể song hành. Từ những nếp nhà đơn sơ ngày nào, hôm nay nơi đây đã trở thành một phần không thể thiếu trong bức tranh phát triển của thành phố Đồng Nai.

Giữa nhịp sống hiện đại, việc gìn giữ từng nét chữ, tiếng nói và giá trị truyền thống chính là nền tảng để cộng đồng vững vàng bước vào tương lai.